home > boek > Achtendertig nachten, Janne IJmker

Achtendertig nachten, Janne IJmker

Achtendertig nachten speelt zich af in het zestiende-eeuwse Drente. De tekst is doorspekt met woorden van vroeger. Dat geeft de sfeer uit die tijd goed weer. De schrijfster werd geïnspireerd door een krantenartikel over de opgraving van het voormalige galgenveld in Assen. De naam van Elsjen Roelofs, de hoofdpersoon van het boek, sprong daaruit naar voren. Zij is op het galgenveld ter dood gebracht.

In maart 1767 komt Elsjen, vier maanden zwanger en verdacht van het vergiftigen van haar man, in het gevang van Assen te zitten. Daar wacht ze op haar berechting, die nadat haar kind geboren is, zal plaatsvinden.

In achtendertig nachten overdenkt ze haar leven en vindt troost in de Bijbel die ze van haar broer Luit heeft gekregen. Na de bevalling vraagt ze om papier en pen vanuit een dringende behoefte om haar levensverhaal te schrijven. Al schrijvende komt ze dichter bij zichzelf en accepteert ze de keuzes die ze in haar leven heeft gemaakt.

Als jong kind verliest Elsjen haar vader en grootvader. Samen met haar moeder Wemele en haar broers Barteld en Luit verhuist ze naar de boerderij van Otie, haar grootmoeder. Otie is een sterke vrouw die de touwtjes op de hof strak in handen heeft. Ze is niet alleen hard voor zichzelf, maar ook voor Elsjen, in wie ze zichzelf herkent.

Wemele is in psychisch en fysiek opzicht allesbehalve sterk. Ze laat zich Otie’s zorg dan ook geheel aanleunen. Ze blijft regelmatig in bed en is erg afwezig. Ze doet alleen de kleine klusjes die Otie haar opdraagt. Elsjens’ moeder  maakt een getraumatiseerde indruk.

Elsjen komt een paar keer in opstand tegen Otie’s ijzeren wil. En steeds wordt ze met harde hand terechtgewezen. Als Otie haar rug breekt door een onfortuinlijke val, breekt Elsjens verzet. Op haar sterfbed laat Otie Elsjen een belofte doen: “Je moeder heeft je nodig, Elsjen, ik vraag je haar met heel je kunnen te ondersteunen zolang zij leeft (…). Beloof je me te doen wat ik van je vraag?”

Die belofte is cruciaal in Elsjens leven. Ze is niet langer vrij om haar eigen keuzes te maken en zo verliest ze de liefde van haar leven. Tenslotte voelt ze zich zo in een hoek gedreven dat ze geen andere uitweg ziet dan haar man te vergiftigen.

Het verhaal van Elsjen is een voorbeeld van wat er kan gebeuren als je te ver gaat in de zorg voor een ouder. Als je te veel op je schouders neemt, kun je er uiteindelijk aan bezwijken. Hoewel het niet het thema van het boek is, is Elsjen in haar gedrag zeer herkenbaar als KOPP-kind.

Een mooi boek.  

Ilona Lekahena, 22 mei 2015

Uitgeverij Mozaïek in Zoetermeer, twaalfde druk 2014, 311 pagina’s

ISBN: 978 90 239 9328 5,

€ 12,50

Overige boekbesprekingen