home > vraag

vraag

Mijn kind is depressief. Ben ik schuldig?

Een moeder belt over haar depressieve 19-jarige zoon. Hij woont op kamers omdat hij studeert in een andere stad, maar van huisgenoten hoort zij dat hij niet naar college gaat en zijn kamer niet uitkomt. In tranen vertelt ze dat ze hem niet kan bereiken, dat ze hem vroeger ook al niet kon bereiken omdat hij zich emotioneel afsloot. Misschien was haar partner wel te streng voor hem geweest, misschien zij wel niet streng genoeg… De moeder moet erg huilen en blijft ronddraaien in de cirkel van schuld.

Schuldgevoel is afschuwelijk. Het maakt dat je je waardeloos voelt of dat je je schaamt. Je wordt er niet sterker van om jezelf verwijten te maken, eerder zwakker. Want als je jezelf waardeloos vindt, waarom zou je dan nog dingen ondernemen?

Ik vertel de moeder: Je bent als ouder niet schuldig aan de psychische problemen van je kind. Je kunt er wel invloed op uitoefenen door je zelf anders te gaan opstellen, maar dat is iets heel anders dan schuld. Je opstelling veranderen doe je immers in reactie op wat er gebeurt. Het ene kind gedijt prima op een bepaalde opvoedingsstijl, terwijl het andere daar minder bij gebaat is. Als je dat merkt, kun je bijstellen. Maar dat maakt je nog niet schuldig als er toch problemen ontstaan.

Ja, dat wéét ik wel, zegt de moeder, maar ik voel het toch zo! Met andere woorden: gevoel en verstand liggen niet op één lijn. En dat komt doordat schuldgevoel een functie heeft. Hoe rot het ook voelt, het houdt je weg bij iets wat nóg rotter voelt: het besef dat je kind lijdt. De meeste ouders hebben liever zelf pijn dan dat ze hun kind zien lijden. En pijn, dat doet het wel, schuldgevoel!

Schuldgevoel is een alarmbel. Als je merkt dat je daarin vast raakt, moet je je afvragen wat het is dat zo moeilijk te accepteren is. Hoe meer je kunt stilstaan en verdragen wat er is in het hier en nu, hoe minder je zult vastzitten in schuldgevoel. Rouwen dus, want het doet wel pijn! Maar op den duur zul je steviger staan.  En daarbij ben niet alleen jij, maar ook je kind gebaat.

 

Mijn partner kleineert me. Wat moet ik doen?

Met regelmaat horen wij van mensen die te maken hebben met iemand die hen kleineert, vernedert of kapot maakt. Meestal gaat het om vrouwen die dit van hun partner zeggen, maar het gebeurt ook wel dat mannen het slachtoffer zijn. En natuurlijk kan zo iemand ook je ouder of kind, broer of zus zijn. Het gaat meestal om iemand die behoorlijk slim is en erg charmant kan overkomen. De omgeving heeft niets in de gaten en ook de huisarts gelooft je niet als je daar aan de bel trekt. Sterker nog, het komt regelmatig voor dat de verkeerde persoon in behandeling gaat en soms zelfs diagnoses opgeplakt krijgt. Want als je met zo iemand samenleeft, ligt alles altijd aan jou. Je zou niet de eerste zijn die dat op den duur gaat geloven en dan hulp gaat zoeken voor het verkeerde probleem.

Vaak is er in dit soort gevallen sprake van een narcistische of een antisociale persoonlijkheidsstoornis. Zoals bij iedere persoonlijkheidsstoornis doet iemand niet uit vrije wil zoals hij doet; er ligt onvermogen aan ten grondslag. Dat neemt niet weg dat zo iemand enorm veel schade en leed kan aanrichten. Vaker dan bij een gemiddelde stoornis zal de persoon die eraan lijdt geen inzicht hebben in het eigen gedrag en er dus ook niet op aanspreekbaar zijn.

Hoe bescherm je jezelf tegen dit destructieve gedrag?

Het antwoord ligt in de kracht van je eigen persoonlijkheid. Als je een goed zelfbeeld hebt, stevig in je schoenen staat en niet zo gauw van de kook raakt als mensen negatieve dingen over je zeggen of denken, heeft iemand met een narcistische of een antisociale persoonlijkheidsstoornis geen vat op je. Tja, zo willen we allemaal wel zijn! En dat is niet van de ene op de andere dag gerealiseerd. Nee, dat klopt. Maar het geeft wel aan welke richting je uit moet – naar versterking van jezelf. Vraag je bij alles wat je doet af: word ik hier sterker van?

Als je in de macht bent van het destructieve gedrag van de ander, is het zaak om weg te komen. Je gaat deze persoon niet veranderen en al helemaal niet als je als doelwit blijft fungeren, dan houd je dit gedrag juist in stand. Wegwezen dus! Ja, dat is een afschuwelijke boodschap. Je bent er niet voor niks nog niet uit gestapt. En toch moet je het doen. Zoek hulp en kijk wat jij nodig hebt om uit deze situatie te ontsnappen.

Dit geldt niet alleen voor partners, maar ook voor ouders. Voor hen is het nog moeilijker om hun volwassen kind in de steek te laten, zoiets doe je immers niet. Maar als je kind jou beschadigt, heb je echt geen keus. Je kunt ook niets voor hem of haar betekenen als je zelf in de kreukels ligt. Bescherm jezelf en stap eruit.

En ben je eenmaal uit de situatie, dan ben je er nog niet. Dan moet je gaan werken aan versterking van jezelf. Het is verstandig om daar hulp bij te zoeken in de vorm van therapie of coaching; de meeste mensen kunnen dit niet alleen. Je hebt de tijd nodig om te herstellen van wat er gebeurd is en om te leren om echt goed voor jezelf te gaan zorgen. Het kan echt; anderen hebben het ook gedaan!

Leestip: destructieve relaties op de schop, Jan Storms.

Mijn ouders kunnen de zorg voor mijn broer echt niet meer aan. Wat kan ik doen?

Mijn oudere broer (nu 56) lijdt al zolang ik me kan herinneren aan psychische stoornissen. De diagnose is door de jaren heen nogal eens veranderd maar hij is in elk geval chronisch depressief. Hij woont zelfstandig maar redt dat eigenlijk alleen maar door de hulp die hij van onze ouders krijgt. Ik zie al jaren met lede ogen aan hoe met name mijn moeder veel te zwaar belast wordt door deze zorg. Zij voelt zich zo verantwoordelijk voor mijn broer dat ze hem volgens mij veel teveel uit handen neemt. Nu mijn ouders ouder worden, verwachten zij stilzwijgend van mij dat ik de zorg van ze overneem. Maar ik voel me daar helemaal niet prettig bij. Ik wil best iets voor mijn broer betekenen, maar ik wil niet mijn hele leven erdoor laten beheersen zoals dat nu bij mijn ouders gaat. Wat kan ik doen?

Allereerst mag je jouw eigen bereidheid om er voor je broer te zijn en de grenzen daaraan als uitgangspunt nemen. Je voelt al dat je best iets voor hem wilt betekenen, maar dat de manier van jouw ouders voor jou niet passend is. Neem dat serieus en denk eens na over wat voor jou wel passend zou zijn.

Het mooiste zou zijn als je uiteindelijk met alle betrokken partijen open in gesprek zou kunnen gaan. Al die partijen zijn je ouders, de broer om wie het gaat, jij, eventuele andere broers en zussen en eventuele hulpverleners. Als die er niet zijn, is het verstandig om de huisarts van je broer in het proces te betrekken. Natuurlijk moet je broer hier wel toestemming voor geven.
Het doel is bespreken wat jouw broer nodig heeft, wie wat kan bieden en vooral ook wat niet, om zo gezamenlijk tot een goed vangnet te komen. Een regeling waar iedereen achter kan staan. Dus als jouw broer niet voldoende heeft aan de hulp die jij hem wilt bieden en jullie ouders kunnen dat ook niet meer, dan zal er op professioneel gebied meer moeten gebeuren. Te denken valt dan aan thuiszorg, een buddysysteem, aanvullende behandeling en/of medicatie en, als de situatie ernstig genoeg is, opname. De huisarts is de aangewezen persoon om aan te geven wat er aan professionele ondersteuning mogelijk is. Daarom is het belangrijk dat hij of zij bij dit gesprek aanwezig is.

Voordat je zover bent dat je dit gesprek kunt gaan voeren, moet er misschien veel voorwerk gedaan worden. Het is voor alle partijen een moeilijk en confronterend traject. Je ouders hebben zich misschien hun leven lang ingespannen om een opname te voorkomen. De broer in kwestie zal misschien protesteren tegen zoveel openheid en bemoeienis. De rol van alle broers en zussen wordt ineens duidelijk. Je moet dus niet verwachten dat je alle neuzen meteen dezelfde kant op krijgt. Kaart het aan bij alle betrokkenen, of vraag iemand anders om dat te doen. En geef het wat tijd om te bezinken. Wees ook duidelijk naar eventuele broers en zussen dat zij hun eigen beleving serieus mogen nemen. Het is een valkuil om in de verwijtende sfeer terecht te komen en elkaar dingen te gaan verplichten. Als uiteindelijk alle partijen bereid zijn tot een gesprek, kun je proberen om tot afspraken te komen.

Mijn vriendin heeft borderline volgens mij. Hoe krijg ik haar zover dat ze hulp zoekt?

Volgens mij heeft mijn vriendin borderline. Ze voldoet aan alle kenmerken. Ik word soms helemaal gek van haar hysterische gedrag. Wat zijn de mogelijkheden om haar te helpen als zij zelf geen behandeling wil volgen? Ik hou heel veel van haar, zonder die borderline is ze mijn ideale vrouw. Maar nu weet ik het niet meer.

Ik heb mijn uiterste best gedaan om haar te overtuigen dat ze borderline heeft, maar het heeft niet geholpen. Zijn er andere mogelijkheden?

Jij wordt soms gek van het hysterische gedrag van je vriendin en jij hebt het vermoeden dat haar gedrag buiten het ‘normale’ valt. Je denkt dat ze borderline zou kunnen hebben.

Of zij borderline heeft of niet, dat kan alleen een psychiater beoordelen. En die psychiater kan dat alleen maar als jouw vriendin zelf hulp vraagt. Je hebt geen mogelijkheden om haar te dwingen, behalve als zij een gevaar voor zichzelf en / of haar omgeving zou zijn. Het is onverstandig om haar in dit stadium het etiket ‘borderline’ op te plakken, vermoedelijk jaagt dat haar alleen maar in de gordijnen. Jij ervaart namelijk een probleem met haar, maar plakt haar het etiket op. Dat is niet erg liefdevol. Op die manier zul je haar medewerking niet krijgen.

Dat jij er soms gek van wordt, daar kan niemand iets tegenin brengen. Dat is jouw beleving en die mag je serieus nemen. Praat erover met je vriendin! Je maakt je zorgen, je word soms helemaal gek van haar hysterische gedrag, je vraagt je (misschien wel) af of je wel door moet gaan met deze relatie. Als je over deze dingen eerlijk bent tegen je vriendin, zal zij beseffen dat er iets aan de hand is. In elk geval tussen jullie. Als je op deze manier in het midden houdt met wie er wat aan de hand is, maar wel erkent dát er iets aan de hand is, kunnen jullie misschien zover komen dat je samen naar de huisarts gaat. Of samen in relatietherapie. Daar kun je jouw vermoeden van borderline wel bespreken, maar doe dat op een tactische manier en wees bereid om ook naar je eigen functioneren in de relatie te kijken.

Als jouw vriendin de ideale vrouw voor jou is, zul je bereid zijn om te investeren in je relatie. In iedere relatie zijn er ups en downs. Van het overwinnen van de downs wordt je relatie alleen maar sterker. Aan de andere kant is het ook zo dat borderline, als daar inderdaad sprake van is,  een zware wissel zal trekken op jullie relatie. Je zult heel eerlijk bij jezelf te rade moeten gaan of je daar wel voor kiest. Zeker als je een kinderwens hebt moet je je bewust zijn van de mogelijke gevolgen. Een moeder met een psychische stoornis is kan behoorlijk beschadigend zijn voor een kind (meer informatie daarover vind je onder kind van).

Lotgenotencontact kan helpen om uit te maken wat je echt wilt. Op het subforum voor (ex)-partner van kun je hierover in gesprek met anderen. Dat kan heel verhelderend werken.

Hoe kan ik er zijn voor mijn manisch-depressieve dochter?

Sinds een tijdje is steeds duidelijker dat onze 29- jarige dochter manisch depressief is.
Ze had een goede baan en heeft vorig jaar veel geld uitgegeven aan een appartement.
Nu krijgt ze nog maar 70 % van haar laatst verdiende loon. Ze kan haar hypotheek niet meer betalen. Ik vind het zo triest voor haar, zou haar graag willen helpen, maar heb zelf ook het geld niet.
Ze deelt nu ze depressief is wel meer haar zorgen met me, maar ik kan zo weinig voor haar doen. Kan ik nog iets voor haar doen? Hoe kan ik er toch voor haar zijn?

Er zitten veel kanten aan je vraag. De emotionele kant: hoe machteloos voel je je? Beheerst het je hele leven- slaap je er niet van? Hoe staat je partner (als je die hebt) erin – geeft het wrijving tussen jullie beiden? Onze zoon is ook (al jaren geleden) gediagnostiseerd als manisch-depressief, en intussen beheerst het niet meer mijn hele leven. Maar ik heb veel moeite moeten doen om voldoende afstand voor mezelf te regelen. Daar heb ik ook hulp bij gezocht. En nog lukt dit ook niet altijd.

Laat je dochter toe dat iemand zich met haar financiële zaken bemoeit? De zakelijke kant is voor ouders vaak een valkuil; je kunt de neiging hebben om veel voor haar te gaan oplossen, maar dan neem je de verantwoordelijkheid over. Heeft iemand goed overzicht over haar financiën en van wie zou zij financieel advies aanvaarden?

Het derde aspect achter je vraag is : hoe is je contact met hulpverleners?

Je schrijft: het wordt steeds duidelijker dat onze dochter manisch depressief is. Heeft je dochter vertrouwen in de hulpverlening/ behandelaars? Besteedt de behandelaar aandacht aan de familie? Wat voor ondersteuning zou je van behandelaars willen krijgen? Of wil je het liever zelf doen?

Het belangrijkste in dit hele proces is dat jij in je kracht blijft- niemand (ook je dochter niet) heeft er iets aan als jij instort. Maar hoe regel je dat met jezelf?

‘Er voor je dochter zijn’ zal vooral in de praktische sfeer moeten liggen: haar verhaal aanhoren (niet teveel meelijden), af en toe samen eten,  haar soms helpen met schoonhouden van haar huis. Veel meer dan aanwezig zijn, voor zover jij dat zelf aankunt, kun je je niet doen, maar onderschat niet hoe belangrijk dat is.

Meer vragen: