home > boek > Destructieve relaties op de schop, Jan Storms

Destructieve relaties op de schop, Jan Storms

Om met de deur in huis te vallen: ik weet niet precies wat ik van dit boek moet vinden. Het wordt goed verkocht en positief gerecenseerd, maar het bevat een wel erg verontrustende boodschap. Ongeveer één op de twintig mensen (mannen en vrouwen) leiden volgens de auteur aan een voor hun medemensen uiterts gevaarlijke stoornis die in de psychiatrie de naam psychopathie draagt.

Alleen al in Nederland zouden miljoenen mensen slachtoffer kunnen zijn van deze psychopaten: partners, familieleden, collega’s en kinderen (één op de tien mensen heeft volgens Storms inschatting een psychopaat als vader of moeder!). Wat een psychopaat kan aanrichten liegt er niet om: omdat hij/zij gewetenloos is en (in de woorden van de ‘bewustzijnsdeskundige’ Storms) innerlijk leeg en zielloos, parasiteert hij op zijn medemensen. Wie in de buurt van een psychopaat leeft valt gemakkelijk ten prooi aan misbruik, bedrog, vernedering en gewelddadigheden. En omdat de innerlijk lege psychopaat aan de buitenkant de zaakjes aardig op orde heeft, ontmasker of betrap je hem/haar niet snel. Hij/zij speelt een geraffineerd spel en is gespecialiseerd in manipulatie en het gebruik maken van zwakke plekken van anderen.

Storms put zich uit in het opsommen van kenmerken die de lezer in staat moeten stellen de psychopaat in zijn omgeving te herkennen. En daarna, voorspelt de auteur, is het een bijzonder lastige klus om uit zijn/haar destructieve invloedsfeer weg te komen.

Veel van wat Storms schrijft herken ik. Ik spreek in mijn werk wekelijks mensen die volgens de zogenaamde PCL-R lijst hoog scoren op psychopathie. Makkelijk te behandelen zijn ze niet. Maar de specialisten komen gaandeweg wel iets verder: vooral door maatwerk en fijnere differentiaties aan te brengen. De ene psychopaat is de andere niet.

In vergelijking met wat ik in de kliniek hoor en lees is het boek van Storms ‘van dik hout zaagt met planken’. Een enorme groep mannen en vrouwen wordt op één hoop geveegd en bestempeld met een zwaar beladen woord. Aan de andere kant: Storms heeft wel een punt. Ook in het gewone leven doen mensen elkaar soms vreselijke dingen aan en er is veel onbekend en schrijnend leed. Maar wat is nou een boodschap waar we iets aan hebben?

1. Psychopaten verblijven niet alleen in TBS-klinieken maar vind je overal om je heen.

Of:

2. Psychopaten leiden in extreme mate aan verschijnselen die je ook bij min of meer normale mensen kunt aantreffen.

Ik prefereer de tweede boodschap. Mensen kunnen elkaar maken en breken. Ik zie geen heil in (noch een goede reden voor) een tweedeling tussen zielloze en zielrijke mensen. Natuurlijk is de één de ander niet, maar de mens is als soort niet uit één stuk hout gesneden. Hij is groepsdier èn roofdier. Hij heeft een reptielenbrein èn een neo-cortex. Hij is fijnbesnaard èn bruut en begerig. En hij is bezield door van alles en nog wat.

Onze medemens zit boordevol paradoxen (en ik en jij niet minder).

Okke Wisse (geestelijk verzorger in een TBS-kliniek), maart 2015

Uitgegeven bij: Ankh Hermes
ISBN13: 9789020222061
€ 19,90

Overige boekbesprekingen