home > boek > Carry Slee: Strijken

Carry Slee: Strijken

Droom of psychose?

Als de hoofdpersoon ‘in een psychose raakt, volgen ijzingwekkende scènes elkaar in hoog tempo op.’ Deze zin op de achterflap van Carry Slee’s nieuwste boek Strijken, was voor mij de reden om het te lezen en voor de lezers van deze website te recenseren. Bovendien verklapt de achterflap nog iets over het slot van het verhaal: ‘Na een catharsis kan hij (de hoofdpersoon) tenslotte een nieuwe weg inslaan.’

Een roman dus over een psychose die als een catharsis (een innerlijke reiniging) werkt. Psychoses zijn geen zeldzaamheid. Een flink aantal mensen ondergaat er één (of meerdere) in het leven. Gelukkig verlopen ze niet allemaal even heftig. Want in de regel is een psychose eerder een aantasting van de geestelijke en sociale stabiliteit dan dat ze het begin vormt van een nieuwe levensweg.

In mijn gesprekken met psychotische patiënten probeer ik zo goed mogelijk te luisteren. Ik speur naar betekenis, verband, pogingen tot communicatie. Die inspanning levert meestal wel iets op. Dan ontgaat het mijn gesprekspartner niet dat ik mijn best doe om een bruggetje te slaan tussen mijn en zijn of haar (psychotische) belevingswereld. Hij of zij begint zich iets veiliger te voelen (denk ik te merken). Soms levert mijn moeite een moment van verbinding op, maar vaak sla ik de plank helemaal mis. Bovendien moet ik uitkijken dat ik niet teveel deel van de waan wordt (‘de geestelijk verzorger denkt ook dat we hier afgeluisterd worden’). Hoe dan ook: ik ben overtuigd dat goed luisteren naar psychotisch getinte verhalen zin heeft. En de benadering van de psychoanalyticus Darian Leader (‘Wat is waanzin’) spreekt mij aan. De psychose zien als een (mislukte) poging tot herstel, vind ik een fascinerend uitgangspunt dat in ieder geval wat noodzakelijk tegenwicht biedt aan de pillenpsychiatrie.

Carry Slee beschrijft de psychose van haar hoofdpersoon als een worsteling met angsten, schuldgevoelens en diepgewortelde verlangens. Het verhaal zit boordevol metaforen en spat bijna uit elkaar van de meest bizarre en fantasierijke beelden. Ik moest me er wat doorheen worstelen. Het kwam me allemaal wat te verzonnen en bedacht voor. De echte verhalen die ik in mijn werk hoor zijn indringender. En vooral ook chaotischer, uitzichtlozer en eenzamer. Carry Slee beschrijft de psychose als een droom. 

Wat mij betreft heeft Carry Slee een zeer uitgebreide, bizarre en fantasierijke droom beschreven die inderdaad als een catharsis lijkt uit te werken. Een cadeautje voor iedere hulpverlener met psycho-analytische interesses. Soms krijg ik ook wel eens zo’n cadeautje van een gesprekspartner. Maar lang niet altijd. Van veel psychoses weet ik niets te maken. Pijnlijk voor mij, maar vooral voor degene die mij vol verwachting zijn verhaal vertelt.

Okke Wisse, geestelijk verzorger in de Van der Hoevenkliniek te Utrecht (TBS)

20 januari 2014

Uitgever: De Arbeiderspers BV

ISBN: 978 90 295 885 08,  € 19,95

          

Overige boekbesprekingen