home > Informatie > Voor broer of zus

Voor broer of zus

Herken je jezelf in één van deze uitspraken?

  • Ik ben bang als mijn broer opeens zo agressief wordt, het lijkt soms net of hij het op mij gemunt heeft. Hoe moet ik daarmee omgaan?
  • Mijn ouders worden zo in beslag genomen door de problemen dat er voor mijn zaken geen ruimte overblijft.
  • Ik kan toch niet zeggen dat ik boos ben omdat ze niet op mijn diploma-uitreiking waren, want mijn zus had zichzelf beschadigd en dat ging voor.
  • Ik durf mijn eigen leven niet te leiden. Ik ben bang dat ik het ook kan krijgen. En ik heb angst om kinderen te krijgen. Ik wil geen kind dat dit moet meemaken.
  • Ik ga nooit met vakantie. Want dan kan ik niet naar mijn broer toe en ik heb mijn ouders beloofd er altijd voor hem te zijn.
  • Ik wil niets meer met mijn gekke zus te maken hebben. Het is haar schuld dat alles veranderd is en mijn ouders zien alleen haar.

Een broer of zus met psychische problemen
Als je een broer of zus hebt met psychische klachten, heeft dat invloed op jouw leven. Had je er al mee te maken toen je nog thuis woonde? Of kwamen de problemen later? Dat maakt verschil.  Ook de reactie van je ouders is belangrijk: het maakt voor jou als broer of zus veel uit of je ouders er open over konden zijn. En of ze daarnaast aandacht en ruimte over hadden voor elkaar en voor de andere kinderen. Dat is voor ouders vaak erg moeilijk of veel gevraagd. Hierdoor kunnen de andere kinderen in een gezin tekort komen.

Wat betekent dat voor jou?
Broers en zussen van iemand met psychische problemen maken zich soms steeds meer onzichtbaar. Zo belasten ze hun ouders niet nog meer. Of misschien ben jij wel heel boos omdat je broer of zus zo veel aandacht trekt. Of omdat jij met jouw vragen en gevoelens niet bij je ouders terecht kunt.  Je kunt het gevoel hebben dat je je ouders kwijt bent. Tegelijk zie je hen worstelen en lijden onder het problematische gedrag van je broer of zus. Zeker als jullie maar met zijn tweeën zijn, kun je verdrietig zijn en boos over het verlies van de broer of zus met wie je gewoon kunt ruzie maken, kunt lachen en huilen en gelijkwaardig omgaan.

Hoe gaat het verder met jou?
Op latere leeftijd kun je er als broer of zus veel last van hebben als je jezelf hebt aangewend om zo weinig mogelijk aandacht te vragen. Het is dan vaak niet makkelijk om je te laten gelden en om ervoor te zorgen dat anderen je serieus nemen en rekening met je houden. Om zelf goed te kunnen functioneren, zul je dat vermogen misschien nog moeten ontwikkelen. Maar broers of zussen van kunnen ook sterker ontwikkelde positieve kanten hebben. Soms zijn ze bijvoorbeeld zeer gevoelig en kunnen ze goed omgaan met ingewikkelde belangen en emoties. Ook kijken ze meestal niet vreemd op van afwijkend en vreemd gedrag van andere mensen, wat hen tot ruimdenkende mensen maakt. 

De zorg voor je broer of zus
In eerste instantie zullen je ouders misschien het grootste deel van de zorg voor je broer of zus op zich nemen. Je ziet hen worstelen en soms zullen ze ook van jou vragen dat je je inzet. Het kan ingewikkeld zijn om hierin je eigen grenzen te bepalen. Je wilt je ouders en je broer of zus niet in de steek laten, maar je hebt ook je eigen leven dat je wilt opbouwen. Misschien wil je je losmaken uit de gezinssituatie en trekt het probleem van je broer of zus je er iedere keer weer in terug. Of misschien voel je je wel erg verantwoordelijk voor de andere gezinsleden en probeer jij steeds om alles in goede banen te leiden. In dat geval kom je helemaal niet aan je eigen leven toe. Lotgenotencontact kan helpen in het proces om hierin een evenwicht te vinden.

Kinderen
Als je broer of zus kinderen heeft, kan het zijn dat jij als oom of tante een belangrijke rol kunt spelen. Kinderen van ouders met psychische problemen ontwikkelen zelf in twee derde van de gevallen ook psychische problemen als zij niet voldoende ondersteund worden. Een stabiele vertrouwenspersoon is voor deze kinderen van groot belang; die kan het verschil betekenen tussen emotionele stabiliteit of instabiliteit op latere leeftijd. Het komt veel voor dat deze kinderen (tijdelijk) opgevangen worden in het gezin van hun oom of tante. Een dergelijke situatie vraagt veel tact en empathie, vooral naar de broer of zus met psychische problemen.

Als je ouders het niet meer kunnen
Als je ouders hulpbehoevend worden of komen te overlijden, komt de zorg voor je broer of zus misschien wel op jou neer. Vaak zijn broers of zussen van mentor of contactpersoon voor de hulpverlening. Ook in deze situatie kan contact met anderen in dezelfde situatie heel steunend zijn. Niet alleen op emotioneel, maar ook op praktisch gebied.