home > boek > Oorlog in mijn kop – Niels Veldhuizen

Oorlog in mijn kop – Niels Veldhuizen

Oorlog is chaos. Vermoedelijk altijd en overal, maar ongetwijfeld het meest als de oorlog ver van huis gevoerd moet worden. Niels Veldhuizen vertrok in 2008 met zijn legereenheid naar Afghanistan om de (wereld)vrede te dienen. Toen ik zijn boek had gelezen, moest ik terugdenken aan één van de eerste Vietnam-films die ik zag: The Deerhunter.

Als mijn herinnering me niet in de steek laat, komt er halverwege die film een scene voor, waarin een veteraan ergens in een Amerikaanse plattelandsbar wordt gevraagd hoe het ‘daar in Vietnam’ was. Zijn lege blik sprak boekdelen. Hoe het ‘daar’ was?  ‘Daar’ waar niets geldt wat ‘hier’ geldt en -erger nog-  ‘daar’ waar niets telt wat ‘hier’ telt (zoals een mensenleven). Wie kan dat onder woorden brengen? Niels Veldhuizen probeert het. Hij beschrijft een overspannen land vol mensen die diep verwond en verstoord zijn. En in dat land moeten hij en zijn kameraden een beetje orde in de chaos brengen.

Judith Herzberg dichtte ooit: ‘De melk die van de tafel lekt, maakt veel meer indruk op je, dan melk die stil zit in een kopje. Dit is, heel in het kort, waarom het steeds weer oorlog wordt.’ De dichteres bedoelt: de chaos fascineert ons, wij zoeken haar op, willen haar meemaken. En het is ondermeer daarom dat sommigen zich aangetrokken voelen tot een risicovolle vredesmissie in oorlogsgebied.

De-melk-die-van-de-tafel-lekt is een wat al te milde metafoor voor de bermbom die onder het legervoertuig van Veldhuizen afging. En evenzeer voor al het Afghaanse kinderleed dat in het boek wordt beschreven. De onmacht die het lijden van kinderen oproept lijkt de auteur het allermeest te deren. In Afghanistan. Maar ook later als hij is teruggekeerd. Hij wil de kinderen (en het kind in hem?) beschermen en redden. En dat in een waanzinnige chaos waarin een kinderleven niet meer telt.

Onze diepste trauma’s ontstaan niet zozeer door de ernst van een gebeurtenis, maar door de diepte van de daarbij gevoelde machteloosheid. Niels Veldhuizen krijgt de diagnose Post Traumatisch Stress Syndroom (PTSS). Hij beschrijft de verschillende therapieën die hij volgt (waaronder ook de tegenwoordig zo populaire EMDR). Soms lijken de gesprekken en sessies zijn machteloosheid alleen maar te versterken, soms stellen ze Niels een beetje gerust. De hand die één van de therapeuten op zijn knie legt lijkt nog wel de grootste therapeutische waarde te hebben. Wie aan PTSS-verschijnselen leidt, hunkert naar de geruststelling die hij/zij zichzelf niet meer kan geven. Maar geruststelling komt in de regel te voet (stapje voor stapje in je kindertijd), maar gaat in de diepte van de machteloosheid te paard (in galop er vandoor in bijvoorbeeld Afghanistan).

Niels Veldhuizen vertelt onverbloemd, kwetsbaar en moedig wat machteloosheid met een mens kan doen. Akelig maar waar. 

Okke Wisse
Geestelijk verzorger Dr Henri van der  Hoevenkliniek, Utrecht

12-06-2014

ISBN13: 9789046816844, € 18,95, ook als E-book verkrijgbaar

 

Overige boekbesprekingen