home > blog > Partnergevolgen

Partnergevolgen

Hoe zijn psychische aandoening jouw leven beïnvloedt

Jan, de partner van Marthe, gleed steeds verder af. Zijn dag-nachtritme stond volledig op zijn kop, zijn alcoholgebruik werd bovenmatig en hij kreeg een kort lontje. Zijn vrouw Marthe werd afgesnauwd als het hem niet mee zat op zijn werk, en dat gebeurde steeds vaker. Marthe kreeg alleen nog maar te horen wat ze allemaal fout deed in de ogen van Jan. Ze onderging dat lijdzaam want ze voelde ook wel aan dat Jan het moeilijk had. Gaat wel weer over dacht ze maar het ging helemaal niet over, het werd alsmaar erger. Jan gedroeg zich steeds vreemder en er viel nauwelijks meer met hem te praten. In zijn ogen was iedereen tegen hem: zijn baas, zijn collega’s, zijn familie, gezin en natuurlijk Marthe.

Partnergevolgen
Dit blog gaat over de gevolgen van de aandoening van je partner voor jou. Partnergevolgen bestaan uit vijf fasen, zoals te zien is op de illustratie. Alle partners van mensen met psychische klachten doorlopen die fasen, maar de volgorde wisselt of gaat op en neer.

 

Gepieker en onmacht
Marthe verviel in gepieker en moedeloosheid. Had zij misschien steken laten vallen, zoals Jan beweerde? Ze voelde ook onrecht omdat ze, wanneer ze heel eerlijk was, wel wist dat hij geen gelijk had. En ze voelde onmacht omdat ze geen idee had hoe hier ooit nog uit te komen. Verwarring en toenemende onzekerheid bij Marthe. Mankeerde er iets aan haar of was het toch Jan zelf?

Ik ben niet gek
Ik hoef niets te doen, ik ben niet gek, zei Jan vaak tegen Marthe. Maar Marthe is evenmin gek dus werd het zaak op zoek te gaan naar hulp. Ze voelde woede vanwege het onrecht dat haar werd aangedaan, maar gebruikte deze energie positief om uit te reiken naar hulp. In eerste instantie bij de huisarts en het liefst samen met Jan. Maar desnoods alleen om te praten over haar eigen ingewikkelde situatie en de fysieke en mentale klachten die daaruit voortkomen.

Eindelijk een diagnose
Onder één dak leven met iemand met psychische klachten knaagt aan het zelfvertrouwen. Schuldgevoel ligt op de loer: komt dit door mij, wat had ik kunnen voorkomen? De schuld op jezelf betrekken maakt je handelingslam terwijl je juist  zou moeten opkomen voor jezelf. Maar dat Marthe in de ogen van Jan ‘zeurt’, hem niet vertrouwt en niks goed kon doen, is heel verklaarbaar. Voor Jan is zij ‘veilig’, ze loopt niet zomaar weg. Daarnaast is een bekend symptoom bij veel aandoeningen dat de patiënt geen enkele verantwoordelijkheid kan nemen voor zijn gevoelens en gedrag, hij legt alles buiten zichzelf. Na bezoeken aan de huisarts en aan een psycholoog is Jan gediagnostiseerd, hij had wel degelijk een psychische aandoening.

Boos zijn
De moedeloosheid van Jan beïnvloedt de stemmingen van Marthe. Zijn woede of frustratie ook. De woede die ze voelt, hoort bij partnergevolgen en is heel normaal. Maar mag ze wel boos zijn van zichzelf? Op iemand die ziek is, die er ook niks aan kan doen? Dus voor ze het wist leidde haar boosheid weer tot nieuwe schuldgevoelens. Voor ze het wist was zij degene die weer de lieve vrede bewaart, alles opvangt in het gezin, zichzelf wegcijfert.

Praten helpt, deel je verhaal
Voor patiënten als Jan is er doorgaans voldoende aandacht, maar als naaste kon Marthe zich vaak enorm alleen voelen. Sluit je dan bijvoorbeeld aan bij een van de gespreksgroepen van Labyrint- In Perspectief. Hier halen mensen steun, herkenning maar ook complimenten vandaan. Je hoeft het niet langer alleen te doen. In een gespreksgroep voor naasten komen partners met hun persoonlijk verhaal, delen hun zorgen en problematiek. Marthe geeft dit troost en steun in de vorm van herkenning en erkenning want alle deelnemers maken min of meer hetzelfde door. Hier krijgt ze lucht. Ze kan stoom afblazen en wordt begrepen. Het effect is dat ze milder wordt voor zichzelf en beter kan scheiden wat bij Jan hoort (en daar ook moet blijven) en wat van haar is.

Zoek hulp, doe iets!
De psychische aandoening van je partner heeft invloed op hoe jij je leven leidt, welke keuzes je maakt en hoe je je voelt. Anders gezegd, het gaat niet alleen over de patiënt maar ook over de schade die jij oploopt omdat je partner een psychische ziekte heeft. Kennis van die partnergevolgen kan je helpen je gevoelens te herkennen als ‘gewoon’, iets wat erbij hoort als je partner psychische klachten heeft. Het helpt je ook om tot actie over te gaan waar dit nodig is, voor jezelf of voor je gezin. Blijf je zelf overeind dan is dat in het belang van iedereen.

Ik heb dit blog geschreven omdat ik geïnspireerd werd door het boek ‘Samen leven met psychische klachten, een handreiking voor partners’ van Ingrid Schoen en Mirjam van Pagée. De term partnergevolgen, enkele fragmenten en de illustratie zijn afkomstig uit het boek.

Gerda Baeten
Gerda heeft haar eigen praktijk voor Gestalttherapie – Relatietherapie – Coaching.

Overige blogberichten