home > boek > De stem van het kind, Hanny Lynch

De stem van het kind, Hanny Lynch

Verhalen van kinderen van wie de ouder misbruikt is
De schrijver, zelf slachtoffer, heeft via mondelinge en schriftelijke gesprekken stem willen geven aan een veelal niet geziene groep slachtoffers, n.l. zij die hun eigen lange weg moesten zoeken, en in ieder geval moesten gaan, in de verwerking van een vaak lang verzwegen probleem: incest bij een van hun ouders.

Interviews
Via een vragenlijst die vooral een beeld wil geven, geen harde conclusies wil trekken, krijgt de lezer inzicht in de vele onvermoede aspecten van deze vorm van slachtofferschap: de variëteit aan maatschappelijke milieus waarin het zich voordoet, de weerslag op het –soms ogenschijnlijk gezonde- gezinsleven, het niet gezien worden van het kind door hulpverlening, familie en schoolpersoneel, en vooral, de latere problemen in eigen relatievorming en beroepsuitoefening.

Bijna unaniem is de mededeling dat, vóór de ouder met het misbruikverhaal voor den dag kwam, het betreffende kind ‘altijd al voelde dat er iets niet klopte’. Beschreven wordt het vaak vreemde gedrag van de misbruikte ouder: hyperactief, angstvallig bewakend, geen intimiteit, onvermogen om bij eigen gevoel te komen. Soms ook overmatig alcoholgebruik en flirtgedrag.

Van doorslaggevend belang blijkt de houding van de partner. Helpt hij/zij (meestal hij) mee dragen, deelt hij in de gesprekken met de kinderen. Of gelooft hij de ‘verhalen’ niet, beklaagt hij zichzelf omdat hij affectief en seksueel te kort komt, neemt hij de benen enz.

Alle negentien ondervraagden – ze variëren in leeftijd van 21 tot 67 jaar – benadrukken het belang van openheid over het gebeurde. Allen kregen daardoor meer begrip en een betere, intiemere omgang met de betreffende ouder. Maar daarmee zijn de problemen niet opgelost. Veelal gaat vanaf dat moment alle hulpverlening en aandacht naar de misbruikte ouder. Zwaar en schrijnend om te lezen zijn de verslagen van al die jonge mensen die alleen ronddobberden en ook nog bemerkten dat zij het trauma van de ouder en de bijbehorende verschijnselen hadden overgenomen. Eenmaal op eigen benen ondervonden ze grote problemen bij het aangaan van eigen relaties en het opbouwen van een werkkring. Met name als ze zelf kinderen krijgen komt de verknipte jeugd vaak definitief naar buiten, in de vorm van depressies, agressieve gevoelens en hevige angsten. Er is dan ook veel om mee in het reine te komen; niet alleen de relatie met de betrokken ouder, ook de verhouding met broers en zusters en met de overige familieleden (broers en zusters van de getraumatiseerde ouder) die al of niet de feiten willen erkennen. Ook de dader zelf moet aan bod komen, zelfs als die al lang overleden is.

Hulpverlening
Vele vormen van therapie, van reguliere tot alternatieve, worden te baat genomen om los te komen van de verstrengeling, om écht te durven voelen: het is allemaal niet míjn schuld, er is niets om me over te schamen. Vaak is dit een levenslang traject dat goed onderhouden moet worden.

Sommigen verklaren er beter uitgekomen te zijn dan wanneer ze een gewone jeugd hadden gehad.
Hun opmerkingsgave en moed om in te grijpen zijn sterker dan bij anderen. Vaak vinden ze hun eigen werkkring in de hulpverlening. Ook contact met lotgenoten wordt belangrijk gevonden, maar is vaak niet te vinden!

Ieder interview besluit met drie adviezen van de ondervraagden: aan ouders, aan kinderen en aan buitenstaanders. Erg aangrijpend is de vaak gegeven raad: laat je betrokken ouder niet in steek, ook al is je relatie met hem/haar gebrekkig. Aan ouders wordt vooral geadviseerd zelf professionele hulp te zoeken en niet op hun kinderen te gaan leunen. Buitenstaanders wordt aanbevolen vooral bescheiden en serieus te luisteren.

Perspectief van de ouders
Het boek besluit met drie artikelen van professionals die spreken vanuit het perspectief van de ouders.
Het is te wensen dat dit boek dáár belandt waar het het hardste nodig is: onder de ogen van de talloze ongeziene en onbekende ‘kinderen van’. Een grotere groep dan over het algemeen wordt aangenomen.

Carli Biessels
17 maart 2016

Uitgeverij Elixer Leeuwarden
ISBN 978-90-8954-819-1
€ 18,50

Overige boekbesprekingen