home > blog > Susan

Susan

Familieopstellingen: een aanrader

Susans zoon Alexander is 27 jaar. Na een gedwongen opname, een verblijf in een psychiatrische voorziening en een heropname, woont hij sinds kort in een kleine kliniek bij ons in de buurt. De column is dit keer van Cees, de partner van Susan en vader van Alexander en Myrthe.

Op aanraden van mijn zus gaan Susan en ik naar een avond ‘familieopstellingen’. We zijn nieuwsgierig en hebben geen idee wat ons te wachten staat.

Zeven mensen die elkaar niet kennen zijn op deze bijeenkomst afgekomen. De begeleider licht het doel toe en om een idee te krijgen oefenen we met het sprookje Sneeuwwitje! De begeleider legt ter introductie kort en feitelijk uit wie wie is (de familie bestaat uit Sneeuwwitje, de stiefmoeder, de zeven dwergen), vraagt mensen om een familielid te representeren (wil jij de stiefmoeder zijn?) en stelt de deelnemers op. Het gaat om afstand (hoe dicht bij elkaar), om richting (toegewend of afgewend zijn), om houding (staan, zitten). Zo komt een soort tableau vivant tot stand: de familieopstelling. Na deze geslaagde oefening gaan we aan de slag met eigen inbreng. Degene die iets heeft uit te zoeken kan een situatie inbrengen

Ik trek de stoute schoenen aan en kom als eerste aan de beurt. Ik zeg dat ik graag de positie van mijn dochter Myrthe helder wil krijgen. Door onze fixatie op Alexander heeft zij in haar puberteit weinig aandacht van ons gekregen, ondervond wel de lasten van Alexander en is haar eigen weg gegaan. Voor de opstelling vraag ik vier mensen om Alexander, Myrthe, Susan en mijzelf te zijn en stel ons gezin op. Na enig draaien en schuiven vind ik dat ze een goed beeld geven van de onderlinge posities. Dan moet ik gaan zitten en samen met Susan toekijken hoe het ‘spel’ zich ontwikkelt aan de hand van vragen die de begeleider aan de familieleden stelt.

Wonderlijk is dat deze in hun rol allerlei reacties geven en emoties gewaarworden die bij het familielid (lijken te) horen, zonder dat zij achtergrondinformatie hebben gehad. Je kunt niet begrijpen hoe dit werkt, maar het werkt. Zo vraagt de begeleider aan ‘Myrthe’ waarom zij langs haar moeder kijkt, wat zij dan wel ziet, wat zij ervaart in die positie. Susan en ik kijken en luisteren geboeid toe hoe er verband met een belangrijke gebeurtenis gelegd wordt – we denken aan het overlijden van mijn vader, haar opa. Haar opa wordt deelnemer aan de opstelling en zijn rol wordt gespeeld door een van de andere deelnemers. Het verdriet van het overlijden wordt benoemd en maakt dat ‘Myrthe’ en ‘Susan’ weer (oog-) contact met elkaar krijgen. ‘Myrthe’ raakt hierdoor weer betrokken in de opstelling en kan aan het vervolg actief deelnemen.

 Na afloop ben ik verrast door deze andere manier van kijken naar mezelf en ons gezin. Ik vind het heel verhelderend en voor mij als ‘niet prater’ een zegen.

De familieopstelling gaf me een andere mogelijkheid om naar onze situatie te kijken, een blik vanuit andere hoek. Vergelijk het met de indrukken die overblijven uit een film of toneelstuk die raken aan je eigen gedachten en emoties. We waren opgelucht. In de dagen erna merk ik dat ik naar Susan, Myrthe en ook Alexander onbevangen reageer. Een effect van de opstelling? Het effect is niet echt meetbaar, maar de indrukken blijven langdurig hangen. Ik vind het een aanrader.

Susan, 6 maart 2014

 

Overige blogberichten