home > blog > Transaktionele Analyse (TA)

Transaktionele Analyse (TA)

Toen ik als twintiger in therapie was, ging het er nog niet aan toe zoals nu. Ik was allesbehalve knettergek, maar ik mocht toch een fulltime behandeling in een therapeutische gemeenschap. Duur, ja. Dus ondenkbaar tegenwoordig.

Ik zeg ‘mocht’, want ik heb daar een dijk van een tijd gehad. En ik heb er ontzettend veel geleerd. Het gold natuurlijk niet voor iedereen die daar zat, maar ik vond psychologie een machtig interessant onderwerp en ik heb er een fantastische praktijkopleiding kunnen doen. Een opleiding tot ervaringsdeskundige, als het ware. In het ‘echte’ leven buiten kon ik niet studeren, ik was nog bang voor mijn eigen schaduw. Maar als ik terugkijk, is het met mijn educatie toch nog goed gekomen dank zij het zorgklimaat van toen.

Er was daar onder andere een bevlogen psychiater. Op een dag kwam hij met iets nieuws. Hij had een cursus Transactionele Analyse (TA) gedaan en daar was hij zo enthousiast over dat wij, de zesendertig cliënten, er vanaf dat moment door hem in opgeleid werden.

Ik maak nog steeds veel gebruik van die in de stoffige jaren vijftig ontwikkelde ‘persoonlijkheidstheorie’ TA. Een heel verhelderend onderdeel zijn de drie ego-posities waarin je je mentaal kunt bevinden. Namelijk ouder, volwassene en kind. Al het gevoel zetelt in het kind. De ouder is kritisch of structurerend, al naar gelang je het positief of negatief wilt zien. En de volwassene is één en al verstand.

Voorbeeldje. Als jouw buren elkaar met een deegroller en een koekenpan te lijf gaan, en jij duikt rillend van angst in de kelder, bevind je je in de kindpositie. Haal je daarentegen hun baby uit de vuurlinie en zet je hem in de box, is dat zeer volwassen gedrag. En als jij zegt: Zijn jullie helemaal besódemieterd?? Wat moeten de buren daar wel van denken?? zit je in de ouderpositie.

Je hebt ze alle drie nodig. De kindpositie geeft plezier en creativiteit, de volwassene zorgt dat de zaakjes op orde zijn en de ouder zorgt ervoor dat het kind (welk kind dan ook) binnen de lijntjes blijft. In de ene situatie heb je meer aan de ene positie en in de andere situatie kun je daar beter juist uit blijven. In de TA gaat het vooral over transacties tussen personen, en vanuit welke posities die dan plaatsvinden.

Wat vind ik nou zo bijzonder bruikbaar aan deze theorie, met name voor je eigen persoonlijke ontwikkeling? Dat je deze posities niet alleen naar buiten toe hebt, maar ook intern. En als je psychisch niet lekker in je vel zit, is er altijd een verstoring in de balans tussen deze drie posities. Binnenin schreeuwen ze om het hardst en door elkaar heen. En dat geeft nogal een disharmonisch effect.

De drie posities moeten in balans, en jij bent de dirigent. Neemt het kind in je het voortdurend over? Dan ben je overemotioneel of hysterisch. Loopt die kritische ouder ongehinderd de hele dag met een moker op je in te beuken? Reken maar dat je daar depressief van wordt. En ben je alleen maar verstand? Dan word je vlak, raak je uit contact en beleef je ook al geen plezier meer.

Dus let er maar eens op, die posities in jezelf. En als je ze een beetje gaat herkennen, ga dan met ze in gesprek. En zodra je daar wat handigheid in hebt, laat je ze met elkaar in dialoog gaan. Wie te hard schreeuwt, krijgt een liefdevolle tik op de vingers. Het is net een gezin, eigenlijk. Waar het onverwacht heel gezellig kan zijn als iedereen zich gehoord voelt.

Lang leve die antieke TA! Ik stof hem vrijwel dagelijks liefdevol af.

Kassandra Goddijn


21-01-2016
Kassandra was acht jaar lang medewerker bij Labyrint-In Perspectief en heeft haar eigen coachingpraktijk voor volwassen KOPP, www.koppcoaching.nl.

 

Overige blogberichten