home > boek > Focus op familie – Wiepke Cahn

Focus op familie – Wiepke Cahn

Het boek ‘Focus op familie bij de behandeling van psychiatrische problematiek’ van Wiepke Cahn bestaat voornamelijk uit interviews met naasten van patiënten met ernstige psychische aandoeningen. Het zijn ervaringsverhalen. Deze interviews geven een goed beeld van de praktijk met daarbij de vraag of de GGz goed heeft gehandeld. Psychiatrische problemen zijn nog altijd taboe terwijl steeds meer verantwoordelijkheid – ook – bij de familie wordt gelegd. Vanwege schaamte is er ook weinig lotgenotencontact. Daartegenover staat de constatering dat de GGz de naasten toch nog steeds te weinig betrekt bij de behandeling. Cahn pleit er daarom voor om naasten van meet af aan, zelfs vanaf de diagnosestelling, bij de zorg te betrekken; een loflijk streven dat al jaren de kern vormt van de sociale psychiatrie, terwijl, zo stelt zij, binnen de opleiding (tot psychiater) het familiebeleid nauwelijks aan de orde komt.

Het geeft ook inzicht in de zogenaamde relationele zorg, hoe je eigen kijk op patiënten gekleurd wordt door je eigen persoonlijkheid. Een bijzonder begrip hierbij is ‘co-dependent’ wat inhoudt dat naasten meegetrokken kunnen worden. “Ik ben verslaafd aan zijn verslaving”.

De school van de kinderen zou meer bij de zorg moeten worden betrokken. De wachttijden, rond de 4 tot 6 maanden, maken de zorg minder toegankelijk. De zorg zou meer moeten gebeuren volgens het SDM-model: Shared Decision Making, waarbij zorgverlener en patiënt samen een zorgbesluit nemen. Vreemd is dat hier de naasten niet worden genoemd terwijl dat wel gebeurt bij het maken van een signalerings- en crisisplan.

Al met al geeft het boek een aardige inkijk in de psychiatrische zorg waarbij de interviews een mooi beeld geven van de dagelijkse praktijk: zeer herkenbaar en invoelbaar. Jammer alleen dat Cahn in haar eigen val trapt: zij onderkent dat haar eigen denkkader als psychiater wellicht teveel impact heeft, maar overwegend is dit toch een verhaal van een psychiater.

Enkele voorbeelden:

Psychiatrische zorg zou minder gescheiden moeten zijn van medisch specialistische zorg. Mijns inziens is het medisch model slechts één van de modellen. Bovendien is dit in tegenspraak met haar pleidooi voor relationele zorg.

Bij ambulante psychiatrische behandeling pleit zij voor samenspraak tussen huisartsen, fysiotherapie, diëtetiek, thuis- en jeugdzorg maar verzuimt disciplines als algemeen maatschappelijk werk, POH-GGz (praktijkondersteuner huisarts) en SPV (sociaal psychiatrisch verpleegkundige) te noemen. Het is sowieso opvallend dat de SPV, die toch een invloedrijke rol speelt in de ambulante zorg, slechts tweemaal terloops wordt genoemd.

Ook is het jammer dat zij Labyrint-In Perspectief niet noemt terwijl wij ons toch echt richten op ondersteuning van naasten. Wellicht getuigt dit van onze relatieve onbekendheid!

Het boek verscheen ongeveer parallel aan de ontwikkeling van Kwaliteitsstandaarden waardoor de hierin bepleitte rol van naasten, bijvoorbeeld in de generieke module GGz, niet bekend lijkt te zijn.

Concluderend een mooie poging om mensen zelf eens aan het woord te laten komen. Maar het is jammer dat het boek toch te veel de ‘medische’ sfeer van de psychiatrie ademt.

Focus op familie bij de behandeling van psychiatrische problematiek
Wiepke Cahn
Diagnosis Uitgevers
ISBN: 978-94-91969-18-8

Overige boekbesprekingen